Archiv für die Kategorie „2.2. Rutas por España“

TORO: LAS EDADES DEL HOMBRE

Montag, 6. Juni 2016

Na fin de semana do 13 ao 15 de maio fomos ata Toro, sede este ano dunha nova edición da exposición de “Las Edades del Hombre”, que comparte dúas sedes, a Colexiata de Santa María la Mayor e a igrexa do Santo Sepulcro. Non hai pezas tan destacadas como en tempos pasados pero sempre resulta un privilexio admirar o marabilloso Pórtico de la Majestad. A mañá do sábado estivo ocupada cun percorrido guiado pola cidade toresana, na que vimos, sucesivamente, o palacio dos Condes de Requena, con dous patios ben fermosos, sobre todo o segundo, que lembra a unha típica praza castellana; a igrexa de San Sebastián de los Caballeros, con extraordinarias pinturas góticas; a de San Lorenzo el Real, do chamado románico de ladrillo, que conserva un retablo de Fernando Gallego e acolle temporalmente o famoso cadro flamenco de “La Virgen de la Mosca”; a igrexa de San Salvador de los Caballeros, convertida en museo de Arte Sacra; o convento do Sancti Spiritus, que posue unha boa colección de sargas, e garda á unica indumentaria feminina do século XIV conservada en España, que non é outra cousa que o enxoval funerario de Teresa Gil; e o Alcázar, recentemente inaugurado.
O sábado tamén fomos ata as lagunas de Villafáfila, un dos espazos naturais más representativos de Castilla y León.
O domingo pola mañá visitamos a igrexa visigótica de San Pedro de la Nave, con espléndidos capiteis; a de Arcenillas, que conserva once táboas do seu retablo maior, obxecto hai máis de 20 anos da codicia de Erik el belga. Paramos brevemente tamén en Tábara, onde houbo na Idade Media un importante scriptorium, e en Mombey, para ver a súa igrexa románica cunha torre moi singular. Logo dun xantar de película no asador Casa Paca, en Puebla de Sanabria, visitamos o casco vello desta vila e, xa camiño de casa, subimos a ver o conxunto de Monterrei, moi perto de Verín.

NO BIERZO CON ENERXÍA

Sonntag, 24. April 2016

O día 7 de novembro achegámonos ata Ponferrada, para disfrutar dunha das xeiras que se ía converter na gran sorpresa do ano. Pola mañá visitamos o interesantísimo Museo Nacional de la Energía, que como moitos centros de nova creación bota en falta público e sen embargo este lugar merece unha maior publicidade e asistencia.
Se gustou a visita da mañá, a xornada de tarde ía deparar un percorrido inesquecible, acompañados por un despliegue de concelleiros apabullante. Fixemos unha ruta a pe polas tres aldeas que integran o antigo concello de Los Barrios de Salas. Comezamos no miradoiro de Las Majuelas, en Lombillo, un dos balcóns máis fermosos do Bierzo. Nesta aldea visitamos a sinxela ermida da Encarnación, e xa camiño de Salas, a igrexa de San Martín, un templo de grandes dimensións no que destaca o seu retablo maior renacentista, obra de Nicolás de Brujas.
En Salas de los Barrios, achegámonos ata a capela da Visitación, que garda no seu interior un fermoso artesonado e un fermoso retablo renacentista, con pinturas de boa calidade. O cuarto templo do percorrido foi a ermida do Santo Cristo de la Vera Cruz, en Villar de los Barrios, presidida por unha impresionante talla gótica. A derradeira igrexa que visitamos foi a de Santa Columba, en Villar de los Barrios, que posúe no seu interior un extraordinario retablo renacentista con influencias italianas e flamencas.
Na ruta tivemos tempo de ver tamén algunha bodega e casas blasonadas, como a de Nicolás de la Carrera, un escritor e dinamizador cultural que acolleu ao noso grupo na súa propia casa, onde nos convidou a un magosto acompañado de viño mencía. Agardamos que nun futuro non moi lonxano esta ruta sexa todo un éxito e revitalice esta zona tan fermosa.

OITO LUGARES VASCOS (ou algo así)

Sonntag, 24. April 2016

Entre os días 9 e 12 de outubro visitamos o País Vasco, centrándonos nesta oportunidade na provincia de Bizcaia. Comezamos vendo a cova de Pozalagua, acaso a máis fermosa cova natural de España polas singulares estalacticas excéntricas que alberga. Despois visitamos a antiga fábrica de boinas “La Encartada”, en Balmaseda, que semella unha cápsula de tempo pois conserva toda a maquinaria orixinal en perfecto estado. Fomos acompañados na visita por dúas guías que amosaron unha comprensión e ambalidade infinitas logo de ter chegado con case unha hora de retraso á nosa cita e só cinco minutos antes da hora de peche do museo.
Xa en Bilbao, visitamos o Museo Guggenheim onde o continente supera con moito ao contido, agás no caso das esculturas de Richard Serra. Visitamos tamén o Museo de Bellas Artes, con varias obras maestras na súa colección, como un extraordinario Cristo románico, e óleos de Lucas Cranach, Martin de Vos, El Greco, Zurbarán, Gentileschi, Mary Cassat, Gaughin ou Sorolla. E rematamos no Museo Vasco, que conserva unha impresionante maqueta de Bizcaia.
Coido, sen embargo, que a xoia do noso percorrido foi a igrexa de Ibarrangelu, que acolle no seu interior un extraordinario artesonado de reminiscencias nórdicas, ainda que gustou moito o paseo guiado polo casco antigo de Durango, culminado na cruz de Kurutziaga, un impresionante cruceiro musealizado dentro dunha antiga igrexa.
Prestámoslle atención tamén á natureza, visitando o Urdaibai Bird Center e a antiga mina de La Arboleda, para o que tivemos que coller neste último caso o vello funicular de La Reineta.

POR TIERRAS CASTELLANAS

Sonntag, 24. April 2016

Entre os días 20 e 22 de marzo de 2015, achegámonos a terras de Castilla para admiras as pinturas tardo-góticas da grexa de Gordaliza del Pino; a extraordinaria capela dos Benavente, na igrexa de Santa María, en Medina de Rioseco; o palacio del Caballero de Olmedo; o retablo renacentista da igrexa de Iscar e o seu castelo, que acolle unha das súas dependencias a fábrica de cervexa artesana ?La Loca Juana?; visitamos tamén a Bodega Protos; e na cidade de Valladolid vimos o renovado Museo Nacional de Escultura e o atractivo Museo de Arte Africano daFundación Alberto Jiménez-Arellano; e para rematar a viaxe coñecimos as pinturas murais da igrexa de Cebrones del Río.

CUENCA E A SÚA PROVINCIA

Freitag, 12. September 2014

Entre os días 20 e 24 de xuño viaxamos ata a provincia de Cuenca, un territorio ao que lle temos un especial cariño porque hai catorce anos a primeira xeira da asociación tivo este mesmo destino. A distancia e maior da que se pensa; só tivemos tempo de saborear un porquiño na vila de Arévalo, sen facer visita algunha polo camiño. Chegamos pola tarde á capital conquense e fomos directamente ao hotel Leonor de Aquitania situado na parte alta da cidade, onde íamos pasar as catro noites
Escaleira do castelo de Belmonte A segunda xornada resultou moi intensa pola cantidade de visitas a realizar. Comezamos en Belmonte, no seu castelo, mandado levantar por Juan Pacheco, marqués de Villena, no século XV e transformado profundamente a mediados do século XIX por Eugenia de Montijo, esposa do emperador Napoleón III. Proxectan un magnífico audiovisual que serviu como perfecta introdución para admirar os artesoados dalgunhas estancias e a sorprendente escaleira voada de acceso ás plantas superiores.
Villaescusa de Haro. Pormenor do retablo da capela da Asunción A continuación desprazámonos ata Villaescusa de Haro para admirar a capela da Asunción, na igrexa de San Pedro. Obra mestra da primeira década do século XVI, en estilo gótico isabelino, na que traballaron Simón de Colonia na arquitectura, Felipe Vigarny na escultura e Frei Francisco de Salamanca no enreixado. O retablo, de madeira policromada, narra escenas da vida da Virxe e é dunha beleza incomparable.
Xantamos no Parador Nacional de Alarcón, que ocupa o castelo, antes de percorrer da man dun guía local os principais monumentos da vila: as igrexas da Santísima Trinidad, a de Santa María e a de San Juan Bautista, templo este último de estilo herreriano que acolle hoxe en día unhas impresionantes pinturas murais realizadas polo pintor Jesús Mateo ao longo de sete anos, recoñecidas pola Unesco como de interese artístico mundial.
Alarcón. Pinturas de Jesús Mateo na igrexa de San Juan Bautista Rematamos o día no xacemento romano de Valeria, xa bastante cansados, ubicado moi perto da espectacular foz do río Gritos. Os restos arquelóxicos máis importantes son o Foro, a Basílica o e o Ninfeo, fonte monumental con dependencias construidas ao seu carón.
O terceiro día visitamos o castelo-mosteiro de Uclés, un edificio moi severo que lembra ao Escorial. Ten unha magnífica ubicación e o elemento máis sobresainte do conxunto é o artesoado do refectorio.
Máis interesante resulta o Parque Arqueolóxico de Segóbriga, un dos xacementos máis notables de época romana na península. Segóbriga foi un importante centro administrativo levantado para controlar a produción mineira de lapis specularis, un tipo de xeso traslúcido empregado para a fabricación de ventás na Antiga Roma. Conserva importantes restos arqueolóxicos: teatro, anfiteatro, foro, termas…
Ciudad Encantada. Tormo Alto Despois de xantar regresamos a Cuenca, para pasear pola parte antiga da man do que resultou ser un documentado e simpático guía local. Visitamos a catedral, un edificio que no seu interior non ten excesivo interese, a torre Mangana, a ponte de San Pablo, as Casas Colgadas, as foces dos ríos Huécar e Júcar…sofocados por unha intensa calor.
A cuarta xornada estivo dedicada a disfrutar dalgúns dos mellores espazos naturais da provincia. Durante algo máis dunha hora dimos un agradable paseo pola Cidade Encantada, deténdonos nas principais formacións de rocha: o Tormo alto, o Can, os Amantes de Teruel, etc.
Seguimos a nosa ruta para achegarnos ata o Nacemento do Río Cuervo, moi fermoso cando se precicipa en varios fios de auga e non tanto no propio lugar onde nace que é unha minúscula cova.
Despois de xantar percorrimos a foz de Beteta, e achegámonos ata o balneario de Solán de Cabras, un lugar de moita sona décadas atrás que ofrece na actualidade un aspecto moi decadente. Ventano del Diablo. Río Júcar Visitamos o edificio da man do director do establecemento pero se quere sacar adiante o negocio debe procurar transmitir algo máis de entusiasmo.
O día tivo unha despedida culminante no miradoiro do Ventano do Diablo, que se asoma espectacularmente ao río Júcar.
Na derradeira xornada fixemos pola mañá dúas orixinais visitas na cidade de Alcalá de Henares, a dous edificios aos que non se lle presta demasiada atención. Alcalá de Henares. Interior da igrexa de San Juan de ÁvilaA igrexa de San Juan de Ávila é unha das mellores obras contemporáneas de España, levantada hai menos de vinte anos, obra do enxeñeiro uruguaio Eladio Dieste, empregando cerámica armada. Por contra, o Palacio de Laredo, de finais do século XIX, é un capricho neomudéxar no que se mesturan ademáis outros estilos, deseñada polo arquitecto Manuel Laredo para vivenda.
Como remate comentar que xantamos en Segovia, no Convento de Mínimos, un espectacular espazo que despois de igrexa foi teatro e está agora presidido por un impresionante mural da actriz Eleanor Parker.

OUTONO EN NAVARRA

Mittwoch, 4. Dezember 2013

Entre os días 30 de outubro e 3 de novembro pasamos un días na Comunidade Foral de Navarra para disfrutar dun tempo de outono fresco e seco. A viaxe mesturou patrimonio e paisaxe. No percorrido de ida fixemos dúas vistas culturais, para ver sendos retablos, o da igrexa de San Pedro de Dehesas, en León, pequena vila da que é natural Amancio Prada, de estilo renacentista, que foi restaurado e iluminado hai ben pouco polo que lucía esplendoroso. Sagrario do retablo de Dehesas Xa pola tarde detivémonos en Navarrete, unha vila da Rioja en pleno Camiño de Santiago. A igrexa da Asunción garda un impresionante retablo barroco de finais do século XVII cunhas dimensións colosais. Pode gustar ou non o seu estilo pero en ningún caso deixa indiferente.
En Pamplona pasamos catro noites no hotel Maissonave que pola súa situación, servizos e atención merece ser mencionado.
O día 31 pasamos a mañá percorrendo intensivamente unha comarca por desgraza moi descoñecida, a Valdorba, que merece moita máis atención da que se lle presta pola riqueza da súa arquitectura románica. Logo dunha espléndida introducción histórica por parte do guía local chegou o momento de visitar a igrexa de San Pedro de Echano, en Olóriz.Pormenor da arquivolta central da igrexa de San Pedro de Echano É o templo máis interesante da bisbarra. A portada do Norte resulta extraordinaria con decoración totalmente profana nas súas arquivoltas, na que destaca a central na que 25 personaxes aparecen sentados ao baquetón, que fai de mesa. A colección de canzorriños tamén é magnífica e nela hai representados, entre outros temas, unha muller exhibicionista, un home tocando un dolio, un home barbado, un contorsionista, monstruos…
Seguimos logo pola igrexa de San Juan de Eristain, que ten como feito máis destacado unhas pinturas murais góticas, na que chama a atención unha gran figura que pode representar ao deus Baco ou a un green man.
A terceiro punto de interese da mañá concretouse en Iracheta, unha aldea moi ben rehabilitada que posúe unha construción románica moi singular, un hórreo, de finais do século XII, unha das mellores mostras da arquitectura civil que deste estilo se conserva en toda Europa.
Achegámonos logo ata a igrexa de San Martín de Orísoain, que conserva un bo retablo renacentista e unha pequena cripta cargada de simbolismo, sen esquecer tampouco a calidade dos canzorriños que decoran a cornisa.
Rematámos a mañá na ermida do Santo Cristo de Catalain, que conserva unha boa portada e capiteis ben traballados no seu interior. Resulta moi fotoxénica coa súa espadaña e a súa cúpula con linterna.
Tímpano da portada Sur da igrexa de Santa María de Ujué Xantamos en Ujué, unha vila medieval na que a visita da igrexa parroquial de Santa María convértese nunha das máis enriquecedoras experiencias de todo o panorama artístico hispano. A igrexa ten aspecto de fortaleza e un muro perimetral protexe e esconda da vista a súa cabeceira románica. A portada Sur, moi ben traballada, ten no tímpano a representación da Epifanía. Por ela accédese ao interior da igrexa que ten dous espazos moi ben diferenciados, a cabeceira románica que conserva unha fermosísima Virxe desa época, e a nave gótica, onde se sitúa o coro. Neste apareceron durante a restauración uns frescos coa curiosa representación da historia dos tres vivos e os tres mortos. A visita continúa logo polo paseo de ronda, no que a través dunha galería porticada divísase Olite, e chega ata a portada Norte, na que hai esculpidas varias escenas exemplarizantes. Logo, e aquí está o feito singular desta visita, súbese polo interior da torre románica, tendo a posibilidade de vislumbrar as ábsidas por dentro e dende arriba un feito case inédito na arquitectura española.
Cripta da igrexa de San Martín de Unx Rematamos esta completa xornada coa visita da igrexa de San Martin de Unx, outra obra románica de boa factura, que conta cunha cripta de gran beleza e unha pila bautismal finamente traballada. Non podemos esquecer tampouco o retablo.
O día 1 estivemos ao borde do desastre por dúas veces. Amanecimos coa nova de que no o noso autocar fora embestido por detrás no aparcamento. Saimos con algo de retraso, nunha xornada no que o tempo valía o seu peso en ouro pois había que chegar ata a Selva de Irati. Este espazo natural e dunha beleza sobrecolledora. Selva de Irati Ten un acceso complicado por unha estrada estreita na que inexplicablemente por ser día festivo e ponte atopamos varios camións madereiros. A masiva afluencia de vehículos nesta época do ano converte o aparcamento nun embudo e no que pudo ser o outro desastre, case quedamos atrapados sen posibilidade de sair. Polo demáis a paisaxe compensa todo, fixemos un curto paseo ata a fervenza do Cubo ainda que creo que todos pensamos que soubo a pouco. Sería mellor traer algo de picnci e facer un sendeiro de máis percorrido.
Foz de Arbayún Previamente a esta visita detivémonos no miradoiro da Foz de Arbayún, outra paisaxe moi fermosa que hai que mirar dende o alto pois resulta inaccesible.
Xantamos en Ochagavía unha vila cunha arquitectura de montaña na que predomina a cor branca. Tampouco poderemos esquecer a riquísima menestra que tomamos no restaurante Auñamendi.
Pola tarde fomos ata a vila do Roncal para visitar a casa-museo do tenor Julián Gayarre, do que vimos tamén un espectacular mausoleo no cemiterio, obra do seu amigo Mariano Benlliure. Houbo tempo tamén para mercar algún dos afamados queixos de ovella que se producen en todo o val. De regreso a Pamplona atravesamos a Foz de Burgui.
Roncal. Mausoleo de Julián Gayarre Na capital navarra, ao igual que o día anterior, tapeamos pola parte vella, camiñando por rúas como Zapatería ou Estafeta, disfrutando do mellor da gastronomía da cidade e descubrindo unha das profesións con maior grado de estress que un poida imaxinar, a de camareiro, pois era tal a cantidade de xente que parecía imposible atendelos a todos.
O sábado 2 de novembro dedicamos a mañá a visitar os dous edificios máis representativos de Pamplona. Comezamos co Museo de Navarra, que ocupa o antigo Hospital da Misericordia. Ten uns fondos espléndidos que foron explicados por un voluntario da institución que cronolóxicamente foinos amosando, entre outras cousas, un enorme mosaico procedente da vila romana del Ramalete, perto de Tudela; o mosaico do Triunfo de Baco procedente da vila de Andelos; un bo conxunto de estelas funerarias romanas; os relevos prerrománicos de San Miguel de Villatuerta; os extraordinarios capiteis románicos procedentes do antigo claustro da Catedral de Pamplona, dunha calidade artística que quita o sentido; a marabillosa arqueta hispano-árabe de marfil procedente do mosteiro de Leyre; unha serie de pinturais murais arrancadas de distintas igrexas, entre as que destaca unha obra gótica coa representación da Paixón de Cristo, procedente do refectorio da catedral de Pamplona; as pinturas murais en grisalla do Palacio de Óriz, de mediados do século XVI; e como remate o retrato do Marqués de San Adrián, de Francisco de Goya. A igrexa do antigo hospital, tamén integrada no museo, garda unha boa mostra da retablística navarra, sobresaíndo o procedente da igrexa de Burlada, e unha fermosa talla de San Martín partindo a súa capa.
Pamplona. Catedral. Relicario do Santo Sepulcro De contado fomos ata a Catedral. A súa visita resultou unha completa sorpresa pois coincidiu cunha exposición inesperada ?Occidens?, que ocupa diversos espazos do conxunto catedralicio antes vedados ao público: salas do Palacio Románico, estancias do Pazo Arcebispal e do Pazo Arcediano, escavacións arquelóxicas… nunha montaxe moderna con grandes efectos audiovisuais. O percorrido faise íntegramente por unha pasarela de ferro na que están escritos os feitos máis destacados da historia e na exposición hai pezas extraordinarias como o relicario do Santo Sepulcro, o pequeno retablo das Navas de Tolosa ou o conxunto de Virxes de distintas épocas. Na catedral hai todavía moitas más cousas que ver, como o claustro gótico con varias portas ben traballadas, os sepulcros de Carlos III e Leonor de Trastámara e varios retablos.
Xantamos nun restaurante que non podemos esquecer, ?El Portal de Descalzos?, onde saboreamos unha ensalada de escarola con pipas e queixo de ovella latxa e morcillo de vitela con patacas do Pirineo.
Canzorriño da igrexa de San Martín de Artáiz Pola tarde agardábanos un dos mellores edificios románicos de Navarra, a igrexa de San Martin de Artaiz, que nos foi explicada por Simeón Hidalgo, un estudioso local que expuxo as súas teorías sobre o simbolismo da portada, que esta profusamente decorada. Capiteis e canzorros completan unha visita dunha beleza estética incuestionable, máis alá da súa interpretación.
Saímos do lugar a fume de carozo pois había quedaba por facer un paseo pola Foz de Lumbier, un máxico lugar no que hai que atravesar dous túneles. Nunha hora estabamos de volta no autocar e a luz natural chegou para facer boas fotografías.
Foz de Lumbier O día de regreso subimos a primeira hora á serra de Aralar, para ver o santuario románico de San Miguel in Excelsis. Unha xornada na que o tempo estaba a cambiar, cun frío intenso e unha néboa que ía impedir que disfrutásemos das incríbles vistas do lugar. A visita resultou do mellor da viaxe pois o guía de monumento é toda unha personaxe, simpático a rabiar pero moi ben documentado. Admiramos o marabilloso frontal de cobre dourado e esmaltado no que están representados a Virxe co Neno, o Tetramorfos, os Apóstolos, os Reis Magos e un anxo.
Xantamos en Osorno, na provincia de Palencia, onde quedamos sorprendidos polo sabor da ventresca de atún á grella.

O ROMANICO DA ESTRADA

Sonntag, 27. Oktober 2013

O pasado día 12 percorrimos polo miúdo o concello de A Estrada, que reúne un total de dezanove igrexas con restos románicos. Para a nosa visita visita escollimos as seis máis representativas.
Capitel de Santa María de Frades Comezamos coa de Santa María de Frades, que conserva unha ábsida rectangular e case íntegra a súa obra románica, feito que como íamos comprobar ao longo da xornada é case único, pois o resto dos edificios foron moi alterados en tempos do Barroco. Ten ábsida rectangular e no seu interior destaca un capital no que se ve unha figura cunha cartela entre dous animais, que podería ser unha representación de Daniel no foso dos leóns. Hai tamén unha pequena talla da Virxe co neno, de difícil datación e non moi ben conservada.
Capitel de Santo Estevo de Lagartóns De seguido fomos ata Santo Estevo de Lagartóns, que non é doada de localizar. Por fora pasa totalmente desapercibida. O seu interior ten pouco interese agás os dous capiteis do arco triunfal. Nun deles hai unha das representacións máis orixinais do románico galego: un raposo botalle a boca a unha galiña.
Estanque do pazo de Oca Antes do xantar paseamos polos xardíns do Pazo de Oca. Participamos nunha visita teatralizada na que unha actriz intepretou en tres espazos diferentes tres papeis: o de María de Neira, primeira señora de Oca, o do mestre canteiro Esteban Ferreiro, e o do arquitecto francés François Vie, autor do deseño do xardín romántico. Esta iniciativa está moi ben plantexada pois ademáis estivemos acompañados dun guía que antes dos episodios teatrais foi explicando os pormenores da construción do edificio, da súa historia, da vida dos fidalgos e dos campesiños… o que completa o percorrido porque a visita teatralizada céntrase só nos aspectos máis anecdóticos. Os xardíns están ben coidados e acollen algunhas especies arbóreas de gran beleza, como a carreira de tileiros, o buxal que rodea o estanque, unha enorme secuoia que ten pouco máis de setenta anos de idade, unha vella camelia reticulata e unha monumental criptomeria.
Xa pola tarde voltamos coas igrexas románicas. A primera foi a de San Lourenzo de Ouzande. Como todas as igrexas do concello resulta bastante anodina no exterior, ainda que conserva unha boa colección de canzorros na ábsida. Interiormente posúe dos espléndidos capiteis, un no arco triunfal e outro no arco faixón, e un retablo barroco de pequenas dimensións, moi ben restaurado, con tallas de gran fermosura.
Retablo barroco en San Lourenzo de Ouzande Achegámonos logo ata San Xurxo de Codeseda, a única igrexa á que non accedimos ao seu interior. O que sorprende dela é o seu gran tamaño. A ábsida, o elemento máis interesante, é poligonal.
Pintura mural en Santiago de Tabeirós A igrexa de Santiago de Tabeirós é a que presenta un mellor estado de conservación. O seu interior está moi ben coidado, fruto sen dúbida da restauración do ano 1998 que descubriu na ábsida pinturas murais do século XVI, de boa factura, que representan a Oración no Horto, o Lavatorio dos Pés, e un fragmento da Ultima Cea. Destaca tamén un capitel no que unha figura semella tocar un corno. No exterior hai tamén excelentes canzorros no aleiro da ábsida.
Fixemos un alto para cambiar de temática e admirar unha sobreira imponente no pazo de Valiñas, unha das árbores máis senlleiras de Galicia, de gran porte e unha idade mínima de 300 anos. Conserva o concello outra sobreira todavía máis antiga, a de Balboa, que visitaremos en outra ocasión.
Canzorros e metopas da igrexa de San Miguel de Moreira Rematamos a xornada coa visita da igrexa de San Miguel de Moreira. Resulta ser a que posúe os máis fermosos restos románicos do concello. Exteriormente a ábside está adornada ademáis de por canzorros por metopas nas que predominan as estrelas. Interiormente garda un dos máis fermosos capiteis do románico galego, cunha representación ecuestre na que o xinete toca un corno. O canteiro que esculpiu este capitel era un verdadeiro artista.

POR TERRAS ARAGONESAS

Dienstag, 30. Juli 2013

Entre os días 20 e 24 de xuño viaxamos a terras aragonesas para coñecer o máis destacado do seu patrimonio.
Cisneros. Artesonado na igrexa de San Facundo
A primeira xornada, camiño de Zaragoza, levounos ata Cisneros, unha vila de Palencia na que foi restaurada a igrexa dos Santos Facundo e Primitivo, que por certo son dous mártires galegos. O seu interior é deslumbrante. Conserva extraordinarios artesonados mudéxares, e resulta especialmente fermoso o que cubre a capela da Virxe do Castelo. Tamén o retablo maior é unha obra primorosa, con mazonería gótica e pinturas sobre táboa que anuncian a chegada do Renacemento, atribuidas á escola de Pedro Berruguete.
Alberite. Retablo maior. Ultima Cea
A segunda visita cultural tivo lugar na comunidade de La Rioja, en concreto en Alberite. A igrexa de San Martín sorprende pola súa armonía. Atesoura un dos mellores retablos hispanos do século XVI, obra dos escultores flamencos Maestre Anse e do gran Arnao de Bruselas. A súa visita resulta imprescindible.
Pasamos as catro noites no NH Gran Hotel, en Zaragoza, que está moi ben situado, o seu personal resulta moi atento e ofrece unha cociña e uns almorzos moi axeitados.
Zaragoza. Teatro romano
O venres día 21 dedicamos a xornada para coñecer da man de Javier Domingo, un guía con gran dinamismo e preparación, os principais fitos da cidade. Comezamos na praza onde se atopa o monumento aos Sitios de Zaragoza, obra de Agustín Querol, que con Gargallo e Pablo Serrano forman a tríada de escultores vencellados á cidade. Seguimos logo ata o Museo do Teatro Romano, no que despois de ver interesantes pezas arqueolóxicas e maquetas, entramos no propio teatro, para ver os restos escavados protexidos por unha cuberta metálica moi ben deseñada.
Zaragoza. La Seo. Muro gótico-mudéxar
De seguido fomos ata a catedral de la Seo, un fermoso edificio no que se mesturan distintos estilos arquitectónicos que van dende o románico da cabeceira ata o neoclásico da portada. Resultan impresionantes o cimborrio e o retablo maior, tallado por Pere Johan e Hans Piet d?Anso, e tamén o retablo da capela de San Bernardo e o conxunto de escultura e pintura que garda a capela de Gabriel Zaporta. Acolle tamén o Museo de Tapices, acaso o mellor dos que dese tipo existen en España, con excepcionais pezas dos talleres de Tournai ou de Bruselas. A mañá rematou coa visita do Museo Camón Aznar para seguir os pasos da obra de Goya en Zaragoza.
Zaragoza. Palacio da Aljafería
Coa visita ao Palacio da Aljafería cambiamos de estilo arquitectónico, pois é un edificio de arquitectura islámica e aspecto fortificado, no que destacan os seus artesonados mudéxares.
Zaragoza. Vista dende a torre do Pilar
Vimos tamén a torre da igrexa de San Pablo e a basílica do Pilar, que non é unha obra especialmente afortunada, agás as pinturas de Goya ou o retablo maior de Damián Forment. Só os máis audaces accedimos nun ascensor ao alto dunha das torres, dende a que se vislumbra unha perspectiva impresionante.
Teruel. Edifico modernista de Pablo Monguió
O sábado día 22 fomos ata Teruel, unha cidade que amosa os edificios máis destacados dun estilo, o mudéxar, que posiblemente é a máis xenuina arte española, porque non existe en ningunha outra parte do mundo. Comezamos o noso percorrido pola igrexa de San Pedro, que semella restaurada de máis, sobre todo no interior, e que nunha capela anexa acolle o mausoleo dos Amantes, obra do escultor Juan de Ávalos. Seguimos o noso paseo pola praza do Torico, onde hai ademáis bos exemplos de edificios modernistas, obra do arquitecto tarraconense Pablo Monguió.
Teruel. Torre de San Martín
Chegou despois o momento de admirar a techumbre da catedral de Teruel, obra culminante do mudéxar aragonés, antes de ver as torres de San Martín e do Salvador, á que resulta posible subir, como así fixemos.
O xantar merece un punto e aparte. A comida foi antolóxica. O mesón Óvalo serviunos migas con uvas e longaniza, crepes de setas e ternasco guisado con alcachofas. Con moita diferencia a mellor comida da nosa viaxe.
Cella. Fonte do Jiloca
Camiño de Zaragoza, detivémonos primeiro en Cella, para ver a sorprendente fonte do Jiloca, nun entorno moi ben acondicioando, e logo na vila amurallada de Daroca, onde vimos na igrexa de Santa María de los Corporales, unha das máis fermosas capelas da arte hispana, na que destaca o seu orixinal retablo-xubé.
Daroca. Pinturas murais da igrexa de San Miguel
Outra igrexa, a de San Miguel, garda outra gran sorpresa, unhas excepcionais pinturas murais de época gótica.
Ao chegar a Zaragoza, logo da cea, ampliamos individualmente as nosas visitas pola cidade pois celebrábase a ?noite en branco?, na que se abrían moitos museos e había infinidade de espectáculos nos máis diversos espazos.
O domingo 23 foi día de catedrales e de mosteiros. Porén, visitamos antes o Palacio Episcopal de Tarazona, con pinturas de Pietro Morone no chamado Salón dos Obispos, cuberto por un fermoso alfarxe.
Tarazona. Cimborrio da catedral
De seguido sí que vimos a catedral de Tarazona, na que se mesturan varios estilos arquitectónicos: mudéxar son o cimborrio e as celosías caladas do claustro; gótico é a nave e o retablo de Juan de Leví; e renacentista é a marabillosa decoración do cimborrio, con pinturas en grisalla, técnica que produce a sensación de estar ante un relevo escultórico.
Tudela. Capitel do claustro
A segunda catedral da mañá, a de Tudela, en terras navarras, tivemos que vela a fume de carozo. Con todo, vimos o máis sobranceiro do templo: retablo maior, imaxe románica de Virxe Blanca, sepulcro gótico de Mosén Francés e naturalmente a fabulosa portada do Xuizo Final ou o claustro, ambos de estilo románico.
Fitero. Cabeceira do mosteiro
Menos espectacular resultou a visita do mosteiro de Fitero, tamén en Navarra, primeira obra realizada polo Císter en España. No seu interior destaca o retablo flamenco pintado por Roland de Mois e exteriormente a súa cabeceira, moi semellante á do mosteiro zamorano de Moreruela.
Veruela. Sepulcro na sala capitular
Rematamos a xornada coa visita do mosteiro cisterciense de Veruela, novamente en Zaragoza, situado aos pés do Moncayo, no que viviron uns meses os irmáns Gustavo Adolfo e Valeriano Bécquer. O acceso faise a través dunha barbacana e unha torre de Homenaxe. Ademáis da igrexa abacial son dignas de mención os sepulcros da sala capitular ou o claustro gótico.
Agoncillo. Pormenor do retablo maior
Durante a viaxe de retorno, o día 24, detivémonos en Agoncillo, unha vila de La Rioja con dous edificios moi interesantes, o castelo de Aguas Mansas, onde está instalado o concello, e a igrexa de Nuestra Señora la Blanca, posuidora dun espléndido retablo de mediados do século XVI, no que traballou o taller dos Beaugrant e un artista de primeiro nivel como é Arnao de Bruselas. Resulta excelente a iniciativa do párroco, que ten instalado un pequeno ordenador onde poder ver en máxima resolución unha fotografía do retablo. Facer un percorrido por esa imaxe permite advertir detalles escultóricos que doutro xeito resulta imposible.
Palacios de Benaver. Cristo románico
A derradeira visita cultural da nosa xeira tivo por escenario o mosteiro de Palacios de Benaver, na provincia de Burgos. Acolle un dos máis impresionantes Cristos románicos do noso país, de grandes dimensiones, que transmite unha fonda serenidade.

A COSTA VASCA

Montag, 19. November 2012

Logo do frustrado cruceiro a Lisboa programado para setembro, que houbo que suspender pola folga dos empregados portuarios de Portugal, portos entre os día 10 e 14 de Outubro fixemos unha xeira pola costa do País Vasco. A primeira noite durmimos en Santander pois a saída foi o mércores logo de xantar e San Sebastián resultaba moi lonxano. A capital cántabra, que paseamos pola noite, resulta moi agradable pola amplitude dos seus bulevares.
O día 11 fomos pola mañá ata Portugalete, para ver o afamado Puente de Vizcaya, extraordinaria obra de inxeniería do ano 1893 segundo deseño de Alberto de Palacio, declarada como Patrimonio da Humanidade. Subimos en ascensor ata a súa pasarela e cruzamos a ría a bordo da barquilla que vai suspendida da ponte.
De seguido, desprazámonos ata San Juan de Gaztelugatxe, unha ermida situada nun promontorio rochoso ao que hai que chegar por un sendeiro e logo subir máis de duascentas escaleiras. En total leva unhas dúas horas ida e volta, pero paga a pena. Trátase dun dos lugares máis fermosos da costa de Euskadi. Para compensar o esforzo agardábanos un xantar que resultou extraordinario, no restaurante Eneperi, cun menú que merece ser lembrado: ensalada de ventresca de bonito, pastel recheo con crema de marisco, bacallao ao pil-pil, magret de pato, tarta caseira con xeado.
Zarautz. Necrópole no campanario da igrexa de Santa María A derradeira visita da xornada tivo Zarautz como escenario. Entramos brevemente na igrexa de Santa María pois ía haber un funeral e pasamos logo ao campanario, que está exento. Alí atópase unha interesante necrópole con restos visibles e moi ben conservados dunha veintena de esqueletes de distintas épocas. E ainda houbo tempo para asomarse á enorme praia da vila.
Durmimos en San Sebastián, repartidos en dous hoteis situados moi perto, o Silken Amara (onde as ceas ían resultar inolvidables) e o Astoria, éste último dedicado ao mundo do cinema, co mesmísimo Alfred Hitchcock sentado na planta baixa.
O venres día 12, comezou coa visita do Ekainberri, en Zestoa, que é a réplica exacta da cercana cova de Ekain, famosa no mundo da arte rupestre polas fermosas representacións de cabalos. É unha das tres únicas covas do mundo das que se fixo unha réplica, as outras dúas son Altamira e Lascaux. A visita realizase dun xeito en certo modo teatral: faixe primeiro un percorrido en silencio, case a oscuras, e un segundo no que xa se van amosando os distintos paneis pictóricos. No centro de interpretación que completa a visita hai vitrinas e paneis con outras covas con arte rupestre no País Vasco, como Santimamiñe ou Altxerri.
Zumaia. Cantís de flysch Chegou logo a visita a unha das institucións que máis nos sorprendeu na nosa viaxe: o Museo Balenciaga, en Getaria. Ocupa un moderno edificio que percorrimos da man dunha guía que foi desgranando toda a obra do modisto Cristóbal Balenciaga, a través da mostra das súas creacións na que resulta visible a súa evolución. Incluso os non avezados no mundo da alta costura sacamos proveito da exposición. Tamén entramos na igrexa de San Salvador; o seu interior é inolvidable porque o chan está lixeiramente inclinado e están especialmente logrados o altar maior e o coro.
A pequena frustación da viaxe veu da man do estado do mar. Non foi posible navegar para coñecer a formación xeolóxica dos cantís de flysch en Zumaia que tivemos que substituir por un percorrido a pé.
Deba. Pórtico da igrexa de Santa María A xornada rematou na igrexa de Deba. Outra gran sorpresa. O seu pórtico, con restos de policromía está emparentado co da igrexa de Laguardia ainda que non resulta tan impresionante. No seu interior hai espléndidos sepulcros e un bo retablo. Paga a pena ver tamén a sacristía e o claustro.
O sábado día 13 resultou un día moi intenso, acaso algo de máis pero non estaría ben renunciar a algún dos lugares que íamos visitar. Comezamos en Zerain, unha pequena aldea dende á que accedimos á Montaña de Hierro, onde visitamos o Centro de Intepretación de Aizpitta, uns altos fornos de calcinación do mineral de ferro e unha galería mineira, da man dunha moza moi comunicativa e entusiasta. Zerain. Altos fornos de calcinación
De seguido fomos ata Segura, unha vila con moitos edificios nobles, do gótico e do barroco, que falan do su pasado histórico. A casa Ardixarra é un edificio extraordinario. A primeira planta, que está baleira permite admirar o traballo dos carpinteiros que fixeron a obra.
Xantamos en Beasain, noutro restaurante, o Dolarea, que paga a pena lembrar, no que xantamos unha deliciosa ensalada templada de perretxicos, un fabuloso ourizo de carne con salsa de Oporto, taco de boi, e tarta de queixo Idiazábal afumado. —
O edificio forma parte do conxunto medieval de Igartza, restaurado nos últimos anos, integrado tamén por un palacio cun fermoso patio, unha ermida, unha ferrería, un lagar e unha ponte.
Saimos logo en dirección a Irún, para visitar o Museo de Oiasso, no que soubemos dun importante asentamento portuario de época romana. Na ermida de Santa Elena o que atopamos no seu interior é unha necrópole de incineración.
Rematamos esta intensa xornada na cercana vila de Hondarribia, onde paseamos polo fermoso barrio da Marina, coas súas balconadas de cores cheas de flores.
San Sebastián. Museo de San Telmo O domingo día 14 e antes de regresar á nosa terra visitamos o Museo de San Telmo, en San Sebastián. O seu discurso expositivo, moi renovado é certamente interesante. Hai espléndidas coleccións de estelas medievais, argizaiolas ou tocados femeninos.
Xantamos no val de Liendo onde o tempo impediu que disfrutásemos da fermosura da paisaxe, pois deu en chover con moita forza e pouca visibilidade.

DE CARTAGENA A LA MANCHA

Mittwoch, 20. Juni 2012

Entre os días 11 o 20 de Maio fixemos a máis longa viaxe do programa deste ano. Sair o venres pola tarde permitiu que chegásemos a Pinto para durmir.
O día 12 visitamos pola mañá a cidade de Albacete, e particularmente o seu Museo Provincial. Ten dúas seccións, unha arqueolóxica, con excelentes pezas ibéricas (cerva de Caudete, esfinxe de Haches) e romanas, como as singulares bonecas de Ontur, e outra de Belas Artes, na que destaca a obra de Benjamín Palencia. Fomos tamén ata o Pasaje Lodares, unha galería comercial e residencial cuberta que lembra as existentes en París e que resulta moi parecida ao Pasaje Gutiérrez de Valladolid.Albacete. Pasaje Lodares
Logo de xantar detivémonos en Chinchilla de Montearagón, onde xa apretaba o intenso calor que durante a semana ía estar con nós. A vila posue unha fermosa praza maior na que destaca o edificio do Concello e está dominada por un castelo. A derradeira visita da xornada foi en Abarán, onde vimos a maior noria en funcionamento de toda Europa, restaurada no ano 1951.
O día 13 resultou moi accidentado. Estaba previsto visitar algúns lugares de La Unión pero a guía esqueceuse de nós e non compareceu, así que logo de esperar un tempo prudencial marchamos de contado ata Pusol, unha pedanía de Elche onde nos agardaba unha das grandes sorpresas da nosa xeira: o seu Museo Escolar. En realidade é moito máis que iso, un verdadeiro museo etnográfico que transmite autenticidade e no que resulta inesquecible a recreación dunha rúa de Elche na que están representados múltiples oficios: zapateiro, xastre, barbeiro, mercería, etc., e por riba de todo o cariño co que fomos acollidos, permitíndonos ver tamén os almacéns que están ocultos ás visitas.
Chegar a comer converteuse nunha odisea e o lugar escollido, unha área de servizo da autoestrada, non foi a mellor das eleccións, así que mellor esquecelo canto antes.
Cartagena. Cerro del Molinete desde o castelo de Santa Catalina Pola tarde, comezamos o noso percorrido por Cartagena, visitando o Refuxio da Guerra Civil, que resulta estremecedor, e o castelo de Santa Catalina, ao que se accede a través dun ascensor panorámico. A situación da fortaleza permitiu coñecer o sistema defensivo da cidade e ver desde esa posición dominante todos os lugares que o martes ían ser obxecto da nosa atención.
O luns, día 14 tivo que ser forzosamente un día de exteriores porque en todos os lugares da nosa xeografía teñen o pésimo costume de pechar todos os museos, así que todavía en Murcia, quedamos gratamente sorprendidos coas gredas de Bolnuevo, unha orixinal formación de arenisca que lembra a outras cidades encantadas. Gredas de Bolnuevo Con moito calor paseamos por Níjar, un dos máis fermosos lugares de Almería, ao que por certo chegou a empresa Estrella Galicia. En Pozo de los Frailes detivémonos a ver unha pequena noria, que á diferencia da de Abarán, precisaba dunha mula o un asno para moverse. A continuación esperaba o mellor xantar da viaxe, en Casa Aniceto, en San José de Níjar, onde tomamos un gazpacho soberbio, servido como ten que ser, en compañia de picatostes e tomate e pepino picados, para tomar a continuación “pescaíto frito”, sabrosísimo. Tamén hai que destacar o acolledor que resulta o restaurante e o profesional que resultou o servizo.
Esperaba despois Cabo de Gata, pero a sorpresa foi que os autocares grandes non poden chegar ata o faro, sen que estea proibida a súa circulación, polo que houbo que velo á distancia. Detivémonos tamén en Almadrava de Monteleva, onde están restaurando a súa igrexa, que ten un campanario altísimo. Unha breve parada en Vera, completou a xornada.
O día 15 dedicamos a xornada a coñecer o máis destacado do patrimonio de Cartagena. Estivemos acompañados por unha guía local, da que se pode prescindir, pois todos os museos e centros interpretativos da cidade contan con guías propios. Cripta funeraria no centro da Muralla Púnica Comezamos co centro de intepretación da Muralla Púnica, o resto máis destacado da época cartaxinesa, no que tamén se pode ver a singular cripta funeraria da antiga igrexa de San José, na que hai varios nichos e unhas pinturas que representan unha danza da morte.
Logo dun breve paseo no que pasamos por díante do Palacio Aguirre, un fermoso edificio modernista empregado pola Comunidade para actos institucionais. A continuación visitamos o teatro romano. O seu acceso é espectacular, a través dun corredor que pasa por baixo dunha rúa e onde se fai un repaso da historia do xacemento e a súa evolución ao longo dos séculos, e logo sóbese a través dun edificio de nova planta, onde hai magníficas pezas arqueolóxicas, como os tres altares da Tríada capitolina que presiden a sala número 2, e que teñen a particularidade de estar representadas polos seus animais simbólicos (Xúpiter-aguia; Xuno-pavo real; Minerva-curuxa), un feito único no mundo. O teatro non está tan ben conservado como o de Mérida pero ten os suficientes elementos de interese para converter o lugar nunha parada inexcusable.
Cartagena. Edificio do concello A seguinte visita foi ao edificio do concello, un edificio modernista cunha monumental escaleira, no que vimos tamén o salón de plenos. A continuación paseamos pola principal rúa peatonal da cidade, na que hai varios edificios interesantes como o Gran Hotel ou o Casino, ambos de estilo modernista, antes de chegar ao xacemento arqueolóxico do Barrio do Foro Romano, a carón do cerro do Molinete. O lugar está moi ben acondicionado, e están traballando varios arqueólogos á vista de todo mundo, un xeito de achegar a arqueoloxía ao gran público. E como propina vimos tamén os restos do Decumano da antiga cidade romana.
Xantamos un contundente cordeiro e tivemos algo de tempo de descanso antes de embarcar pola tarde nun breve percorrido náutico pola badía da cidade para coñecer o seu impresionante conxunto de fortificacións e baterías.
Como remate desta xornada, e logo de pasar por diante do submarino de Isaac Peral, realizamos unha visita guiada ao Museo Nacional de Arqueología Subacuática, que percorrimos da man dun guía moi didáctico e documentado e soubemos, entre outras cousas, da escavación dun pecio fenicio perto de Mazarrón.
Novelda. Casa ModernistaO día 16 combinamos o modernismo coa arqueoloxía. Comezamos coa visita da Casa Museo Modernista, en Novelda, un edificio de tres plantas deseñado polo arquitecto Pedro Cardán, para residencia de doña Antonia Navarro, no que destacan especialmente a súa escaleira e o comedor con fermosas pinturas da época. A planta superior está dedicada á figura de Jorge Juan, marino e científico noveldense, que con Antonio de Ulloa participou nunha célebre expedición para medir un grao dun meridiano terrestre na liña ecuatorial en América del Sur.
Antes de marchar de Novelda fomos ver o Santuario de Santa María Magdalena, edificio modernista proxectado por José Sala, que garda certas reminiscencias coa Sagrada Familia.
Agardábanos logo un dos mellores momentos da viaxe, a visita no MARQ (Museo Arqueológico de Alicante) da exposición temporal “El Tesoro de los Bárbaros” que amosa un extraordinario conxunto de obxectos metálicos atopados baixo as augas do Rhin, relacionados case todos coa vida cotiá dos romanos (ferramentas, vaixelas, armas, placas votivas e incluso partes dun carro), moitos deles integrantes do tesouro de Neupotz, exposto na actualidade no Museo do Palatinado de Speyer.
Pola tarde, en El Campello, visitamos o xacemento de Illeta dels Banyets, dan man dun guía de orixe rusa que falaba moi ben o español. Neste conxunto arqueolóxico, situado nunha pequena península hai restos ibéricos e romanos, neste último caso de termas e unha piscifactoría.
Houbo tempo despois de recuperar a fallida visita de La Unión. Logo das pertinentes disculpas a guía ensinounos a casa do Piñón, un edificio modernista que ten no baixo o interesante Museo del Cante de las Minas, incluso para xente do norte coma nós. Subimos tamén á terraza do edificio, que da nome á construción e desde alí explicounos todas as explotacións mineiras circundantes. De seguido, fomos ata o antigo Mercado Público, un enorme edificio modernista transformado en auditorio en determinadas épocas do ano. La Unión. Antiguo Mercado Público O día 17 foi unha xornada de transición pois debimos facer unha chea de quilómetros para ir durmir a Ciudad Real. Pola mañá estaba previsto facer dúas visitas que determinaríamos sobre a marcha. O primeiro lugar elixido foi Peñas de San Pedro, unha vila que ten máis interese do que aparenta. Está dominada por unha enorme peña coronada por un castelo. Na praza maior había un ambiente moi animado pois era día de feira.
A continuación fomos ata Lezuza, para coñecer o xacemento de Libisosa, excavado nos últimos anos con resultados excepcionais. A visita resultou moi apresurada pois a guía coa que contactamos xa estaba cun grupo e nos só recibimos unha explicación moi concisa do que alí están atopando.
O xantar tivo lugar en Ruidera, á beira da lagoa del Rey. Despois de xantar, baixo un intenso calor, chegamos en quince minutos a pé ata a fervenza do Hundimiento, unha das estampas más fermosas do Parque Natural das Lagunas de Ruidera.
A continuación fixemos un percorrido en autocar no que fomos vendo sucesivamente as lagoas Colgada, Santo Morcillo, Batana, Salvadora, Lengua, Redondilla e San Pedro, e baixando na lagoa Lengua, a máis fermosa de todas elas. Realmente sorprende unha paixase na que a auga ten tanto protagonismo nun territorio no que a chuvia non abunda precisamente e que é ademáis onde nace o río Guadiana.
San Carlos del Valle. Praza maior De camiño a Ciudad Real onde íamos durmir o resto das noites desviámonos para admirar a singular praza maior de San Carlos del Valle, acaso a máis fermosa da comunidade pero que está fóra dos circuitos turísiticos habituais, polo que resulta pouco coñecida.
A mañá do día 18 resultou máis descansada. Estivemos en Almagro, onde admiramos a súa afamada praza maior coas galerías pintadas de verde. Paseamos polas súas rúas na que abundan os edificios nobles, relacionados moitos deles con familias de banqueiros alemanes como os Fúcares, os Wessel ou os Xedler. Almagro. Corral de Comedias O máis atractivo da xornada foi á visita ao emblemático Corral de Comedias, un dos máis antigos teatros de España, logo completado coa visita ao Museo Nacional del Teatro, un recinto cheo de escenografías, maquetas e imaxes dos máis importantes recintos teatrais españoles, actores e obras.
Logo de xantar, onde probamos os máis característico platos da cociña manchega fomos ata Calatrava la Nueva para ver a súa impresionante fortaleza. Porén, non é posible acceder co autocar, así que tivemos que conformarnos con velo desde abaixo. A derradeira visita da xornada tivo novamente á arqueoloxía como protagonista, no xacemento ibérico de Cerro de las Cabezas. O lugar, situado á beira da autovía, ten un espléndido Centro de Interpretación, na que se fai un percorrido polos principais restos da arte ibérica na comunidade de Castilla-La Mancha e na que se poden aprender cousas do modo de vida e dos ritos funerarios deste pobo prerromano. Contamos ademáis cunha guía moi apaixoada, que transmitía con verdadeiro entusiasmo os seus coñecementos. Do xacemento vimos os restos da súa impresionante muralla.
En Almagro deixamos a catro viaxeiras para que asistiran a unha representación teatral no Corral de Comedias e o resto do grupo regresamos a Ciudad Real.
Parque Nacional de las Tablas de DaimielO día 19 resultou excepcional. Pasamos a mañá no Parque Nacional de Las Tablas de Daimiel. A cita obrigounos a madrugar pois chegamos ao Centro de Visitantes do parque ás 8,30 horas. Alí fixemos un percorrido combinado, repartidos en dous grupos que a media mañá intercambiamos a actividade, un paseo polas pasarelas e o bosque de tarayes para ver a avifauna e algunhas das plantas máis características do parque (masiega, carrizo, calamino, espadana ou un aromático panxino), cun percorrido en todo terreo que comeza no muiño de Molemocho e pasa pola casilla do derradeiro pescador do parque, Julio Escuderos, para amosarnos os diversos ecosistemas deste espazo natural formado polos ríos Gigüela e Guadiana. O principal guía dos grupos, Jesús, resoltou ser unha persoa extraordinariamente informada e moi didáctica. Lamento non lembrar o seu apelido para deixar constancia do mesmo.
Xantamos en Daimiel, un sabroso rabo de boi, e visitamos a continuación o Museo Comarcal de Daimiel, con interesante información sobre arqueoloxía, especialmente á referencia á Motilla de Azuer, ainda que tamén paga a pena ver a colección Carranza de cerámica e algúns elementos arquitectónicos da Casa dos Carrillo ou un espazo dedicado ao arquitecto Miguel Fisac, do que hai obra en Galicia. Carrillón na praza maior de Ciudad Real En Ciudad Real tivemos algo de tempo libre para visitar a cidade e achegarnos ata a praza maior para ver un dos mellores carrillóns que hai en España.
O día 20 pasámolo no autocar. A distancia desde Ciudad Real o tempo de conducción do noso conductor non permitía facer visitas de tipo cultural, así que fora de áreas de servizo só paramos en Tordesillas para xantar.